Türkiye Bilgi ve İletişim Teknolojileri Sektörünün Ekonomik Dönüşümü ve Yazılım Pazarının Analizi (2015-2024)

Yönetici Özeti

Türkiye ekonomisinin dijitalleşme yolculuğunda, Bilgi ve İletişim Teknolojileri (BİT) sektörü, özellikle son on yılda (2015-2024), geleneksel donanım odaklı yapıdan yazılım ve hizmet odaklı bir katma değer zincirine doğru evrilen kritik bir dönüşüm süreci geçirmektedir. Bu rapor, Türkiye yazılım sektörünün yıllara sari büyüklüğünü, makroekonomik konjonktür ve küresel teknolojik trendler ışığında incelemektedir.

2024 yılı itibarıyla Türkiye Bilgi ve İletişim Teknolojileri pazarının toplam büyüklüğü, psikolojik ve ekonomik bir eşik olan 1 trilyon TL sınırını aşarak 1 trilyon 203,5 milyar TL seviyesine ulaşmıştır. "Bilgi Teknolojileri (BT) Yazılım" kategorisi, donanım ve hizmet kategorilerini geride bırakarak sektörün en büyük ve en hızlı büyüyen bileşeni haline gelmiş, 339,4 milyar TL büyüklüğe erişmiştir.

1. Giriş: Türkiye Bilişim Ekosistemi

TÜBİSAD verileri, sektörü iki ana blok altında incelemektedir: "Bilgi Teknolojileri" (BT) ve "İletişim Teknolojileri" (İT). Son yıllardaki veriler, pazar dengesinin İletişim Teknolojileri'nden Bilgi Teknolojileri'ne ve özellikle yazılım lehine değiştiğini göstermektedir. 2024 verilerine göre Bilgi Teknolojileri pazarı 683,7 milyar TL'ye ulaşarak, 520 milyar TL seviyesindeki İletişim Teknolojileri pazarını geride bırakmıştır.

2. Yıllara Göre Türkiye Yazılım Sektörü Pazar Büyüklüğü

Pazarın son on yıllık gelişimi, parçalı veri setlerinin bir araya getirilmesiyle analiz edilmiştir.

3. Tarihsel Derinlik ve Dönemsel Analiz

3.1 2015-2018: Donanım Hegemonyasının Sonu

2018 yılında BT Yazılım kategorisi 18,3 milyar TL'ye ulaşarak, 17,1 milyar TL'de kalan BT Donanım kategorisini ilk kez geride bırakmıştır. Bu, sektörde "kutu taşıyıcılığı" döneminin kapanıp "akıl teri" döneminin başladığına işaret etmektedir.

3.2 2019-2021: Pandemi ve Dijital Zorunluluk

Pandemi, dijitalleşmeyi bir zorunluluk haline getirmiş, uzaktan çalışma teknolojilerine olan talebi patlatmıştır. 2021'de yazılım ihracatı %62 büyümüş, "nearshoring" etkisiyle ihracat rekorları kırılmıştır.

3.3 2022-2024: Enflasyonist Büyüme ve Trilyonluk Pazar

2024 yılında sektör tarihi bir eşiği aşarak 1,2 trilyon TL hacme ulaşmıştır. Yazılımın BT pazarı içindeki payı %50 seviyelerinde stabilize olmuştur.

4. Yazılım Sektörünü Sürükleyen Dinamikler

• Üretken Yapay Zeka (GenAI): Şirketler verimlilik ve yeni pazar payı için GenAI yatırımlarını artırmaktadır.
• Bulut Bilişim ve SaaS: Abonelik modellerine geçiş, gelir sürekliliğini sağlamaktadır.
• Teknokentler: 2024 itibarıyla 105 teknokent ve 11.550 şirket ile sektörün üretim üssü konumundadır.

5. Makroekonomik Analiz: Nominal vs. Reel Büyüme

Sektör TL bazında agresif büyüse de, reel (enflasyondan arındırılmış) büyüme daha durağandır. İhracat, şirketler için kur riskine karşı doğal bir korunma mekanizması (hedge) işlevi görmekte, 2024'te BT Yazılım ihracatı %98 büyüyerek 103,8 milyar TL'ye ulaşmıştır.

6. İnsan Kaynağı ve İstihdam

Sektör istihdamı 2024'te %5 artışla 246 bin kişiye ulaşmıştır. Çalışanların %63'ü üniversite mezunudur. Beyin göçü tehdidi ise sektörün en büyük risklerinden biri olmaya devam etmektedir.

7. 2030 Vizyonu

Hedef, yazılım ve bilişim hizmetleri ihracatını 2030 yılında 30 milyar dolar seviyesine çıkarmaktır. Türkiye'nin küresel BİT pazarından aldığı %0,72'lik payın %1'in üzerine taşınması amaçlanmaktadır.