Yapay Zeka Danışmanlığı: Firmanızı Yapay Zeka ile Geleceğe Taşımak

Önce Şu Rakamlara Bakalım

Yapay zekaya para harcamak ile yapay zekadan para kazanmak aynı şey değil. Aradaki farkı gösteren üç araştırma sonucu var. Her birinin altına, bu sayının sizin için ne anlama geldiğini yazdım.

Birinci rakamın sebeplerine dikkat edin: verinin dağınık olması, maliyetin kontrolden çıkması, faydanın net olmaması. Üçü de teknoloji sorunu değil. Üçü de "işe başlamadan önce düzgün düşünülmemiş" demek.

Son rakam ise en umut verici olanı. Dışarıdan yardım almak işe yarıyor. Yalnız yürüyen firmalar üç kat daha fazla başarısız oluyor. Yeter ki aldığınız yardım doğru cinsten olsun.

En Yaygın Hata: Rapor Almak, Sistem Sanmak

Yapay zeka danışmanlığı denince piyasada iki farklı şey satılıyor ve isimleri aynı olduğu için karışıyor.

İkisinin de yeri var. Bir yönetim kurulunu ikna etmek için gerçekten iyi bir sunum gerekebilir. Ama bunu bilerek satın alın. "Yapay zekaya geçtik" demek için elinizde çalışan bir şey olması gerekir.

Bir Danışmana Sorabileceğiniz Dört Soru

Teknik bilmenize gerek yok. Bu dört soru, karşınızdakinin hangi cinsten olduğunu ilk görüşmede ortaya çıkarır. Bize de sorabilirsiniz, memnuniyetle cevaplarız.

1. 01

   "Teklif vermeden önce verime bakar mısınız?"

   Verinize bakmadan süre ve fiyat söyleyen herkes tahmin yürütüyor demektir. Doğru cevap şudur: "Bir sisteminize okuma yetkisi verin, bakalım, sonra konuşalım." Çünkü projelerin çoğu yapay zeka yüzünden değil, verinin sanılan yerde olmaması yüzünden uzuyor.

2. 02

   "On kat büyürsem bu bana kaça patlar?"

   Yapay zekanın maliyeti sabit değil, kullandıkça artar. İşiniz büyüdükçe faturanız da büyür. Doğru cevap, hangi kalemin ne kadar hızlı arttığını size gösteren bir hesaptır. Bunu baştan sormazsanız dördüncü ayda öğrenirsiniz.

3. 03

   "Siz gittikten sonra bunu kim çalıştıracak?"

   Bu sorunun cevabı "biz bakarız, aylık şu kadar" ise, size sistem değil abonelik satılıyor demektir. Doğru cevapta sizin tarafınızdan bir isim, bir kullanım kılavuzu ve ilk günden itibaren programın kaynağına erişim vardır.

4. 04

   "Hangi rakamı iyileştireceğiz, bugün kaç?"

   Eğer başlangıç değeri hiç ölçülmediyse, sonunda başarılı olup olmadığınız tartışılamaz. Bu da işine güvenmeyen taraf için çok rahat bir durumdur. Tek bir rakam seçin ve işe başlamadan yazın bir kenara.

Şaşırtıcı Cevap: Başlangıç Noktanız Web Siteniz

Yapay zekanın çalışması için tek bir şarta ihtiyacı var: bilginin toplu ve düzenli olması. Dağınık bilgiyle yapay zeka da tıpkı yeni işe başlamış bir çalışan gibi davranır, yani hiçbir şey bilmez.

Çoğu firmada bilgi üç ayrı yere dağılmıştır. Müşteri bilgisi bir programda, şirket içi belgeler bir klasörde, satış rakamları başka bir yerde. Hiçbir yazılım üçünü birden görmez.

İşte web siteniz, bu üç kitlenin zaten buluştuğu tek yerdir. Doğru kurulduğunda vitrin olmaktan çıkıp şirketin merkezi haline gelir.

• Müşteriniz ve üyeleriniz için. Ürününüzü keşfettiği, kendi kaydını gördüğü, talep açıp durumunu izlediği yer. Buraya konulan bir yapay zeka asistanı, internetten değil sizin bilgilerinizden cevap verir. Stokta ne var bilir, siparişin nerede olduğunu söyler, sözleşmedeki maddeyi bulur.
• Çalışanınız için. Şirketin hafızası. Prosedürler, fiyat listeleri, teknik belgeler, eski teklifler. Yeni gelen birinin "bunu kime soracağım" diye dolaştığı bilgilerin tamamı. Hepsi tek bir arama kutusunun arkasına girdiğinde, o bilgi kişilere bağlı olmaktan çıkar.
• Sizin için. Gösterge paneli. Hangi hizmet ilgi görüyor, talepler nerede tıkanıyor, hangi sayfa müşteriye dönüşüyor. Karar vermek için ay sonu raporunu beklemek yerine, kararın dayanağını canlı görmek.

Bu üçünü ayrı sistemlere dağıtmak, orta ölçekli firmaların en pahalı alışkanlığı. Çünkü sonradan aldığınız her entegrasyon, aslında bu dağınıklığı geri toplama çabasıdır. Siteyi baştan bir platform olarak kurmak, üç ayrı sistem kurup aralarına köprü atmaktan ucuzdur.

Bizim işe buradan başlamamızın sebebi bu. Next.js ile kurduğumuz web altyapısı ve headless içerik kurgumuz siteyi bir yayın aracı olmaktan çıkarıp veri toplayan bir platforma çeviriyor. Yapay zeka katmanı ondan sonra kolayca oturuyor, çünkü artık bakacağı derli toplu bir yer var.

Bulut Meselesi: Doğru Soru "Geçelim mi" Değil

Önce şunu açalım: bulut, programlarınızın sizin ofisinizdeki bir bilgisayar yerine kiraladığınız bir sunucuda çalışması demek. Elektrik gibi düşünün, jeneratör almak yerine şebekeden kullandığınız kadar ödüyorsunuz.

Toplantılarda hep "buluta geçelim mi" diye sorulur. Doğru soru bu değil. Doğru soru "hangi iş nerede dursun".

Bulut, işiniz dalgalandığında kazandırır. Kampanya döneminde on katına çıkan bir site trafiği, ayda birkaç kez çalışan ağır bir hesaplama, yılda bir yaşanan sezon yoğunluğu. Bunlar için sürekli açık duran bir sunucu almak, yılın on bir ayında boşa ödemek demektir.

Ama üç yerde sessizce cebinizi yakar. Üçü de her firmada aynıdır.

1. Veriyi geri almak pahalıdır. Dosyalarınızı buluta koymak ucuzdur, oradan indirmek ücretlidir. Büyük dosyalarla çalışan firmalarda faturanın en şaşırtıcı kalemi genelde budur. Kendi harita sistemimizi kurarken bu yüzden veri indirme ücreti almayan bir sağlayıcı seçtik, hesabı sonradan değil önceden yaptık.
2. Boşta duran güç de ücretlidir. Yapay zeka için kiralanan güçlü bilgisayarlar, çalışmadıkları saatlerde de ücret işletir. Günde iki saat çalışan bir iş için yirmi dört saat ödemek, projenin kârını tek başına silip süpürür.
3. Katmanlar çoğalır. Her hizmet tek tek makul görünür, toplamı görünmez. Fatura kalemlerini iş süreçleriyle eşleştiremeyen firma, bir yıl sonra kendi faturasını çözmeye çalışır.

Bizim bulut çalışmamız bir teknoloji tercihi değil, bir hesap çıkarma işidir. Hangi iş ne sıklıkla çalışıyor, ne kadar veri taşıyor, yoğunluk nasıl dağılıyor. Sonuç genelde karma bir yapı olur: dalgalanan işler bulutta, sürekli ve belli olan işler sabit sunucuda. Bulut çözümleri tarafında yaptığımız iş budur ve çıktısı bir tavsiye değil, kurulmuş bir sistemdir.

Peki Bu İşi Gerçekten Biliyor musunuz?

Adil bir soru. Bir ajansın yapay zekada ne kadar derine indiğini anlamanın en kısa yolu, kurduğu en zor sistemi sormaktır. Bizimki şu.

Bir alışveriş merkezi düşünün, içinde onlarca güvenlik kamerası var. Bir kişi birinci kameranın önünden geçip gözden kayboluyor, biraz sonra beşinci kamerada beliriyor. İnsan beyni bunu anında çözer: "aynı kişi." Bilgisayar için bu çok zor bir iştir. Çünkü açı değişmiştir, ışık değişmiştir ve aradaki sürede kişi hiçbir kamerada görünmemiştir.

Biz bunu çözen sistemi kurduk ve API ağımızda çalıştırıyoruz. Aşağıda altı adımda nasıl işlediği var.

Buradaki püf nokta şu: tek bir yapay zeka bu işi yapamaz. Aynı anda çalışan birkaç tanesi var. Biri görüntüdeki nesneleri buluyor. Bir diğeri her nesneyi sayılara çeviriyor, böylece iki görüntü matematiksel olarak karşılaştırılabiliyor. Üçüncüsü de bu sayıları zaman ve konum bilgisiyle birleştirip "evet, aynı nesne" kararını veriyor.

Gizlilik tarafını da açıkça söyleyelim, kamera denince ilk sorulan bu. Sistem kimseyi tanımaz. Kimlik bilgisi tutmaz, yüz kaydetmez. Yaptığı tek şey "üç numaralı kameradaki nesne ile beş numaralı kameradaki nesne aynı mı" sorusuna cevap vermektir.

Şimdi asıl soru: sizin işinizde kamera yoksa bunun size ne faydası var? Şu: bu sistemi kurabilen bir ekip, sizin çok daha basit işinizi rahatlıkla kurar. Zorluk hep aynı yerdedir. Birden fazla yapay zekayı aynı anda çalıştırmak, hızın düşmemesini sağlamak, maliyeti kontrol altında tutmak. Bunu bir kez yapmış olmak, kalanını kolaylaştırır.

Bizimle Çalışırsanız Nasıl İlerler?

Dört adım. Her adımın sonunda elinize somut bir şey geçer.

1. 01

   Tek bir işi seçeriz

   Şirketin tamamını dönüştürmeye kalkmayız. İyileştiğinde fark edeceğiniz tek bir iş seçilir. Sonunda elinizde: hangi rakamı, kaçtan kaça çıkarmaya çalıştığımızı yazan tek sayfalık bir mutabakat.

2. 02

   Veriyi toplarız

   O işi besleyen bilgi nerede duruyorsa oradan alınır, temizlenir, tek yere taşınır. Sonunda elinizde: çalışan bir veri düzeni. Bu genelde en uzun adımdır ve bunu size baştan söyleriz, altıncı haftada değil.

3. 03

   Küçük kurar, ölçeriz

   Hangi yapay zekanın kullanılacağına burada karar verilir, en başta değil. Sistem gerçek kullanıcıyla ve gerçek veriyle çalıştırılır. Sonunda elinizde: canlıda çalışan bir program ve birinci adımdaki rakamın yeni hali.

4. 04

   Anahtarları veririz

   Program sizin deponuza, sunucu sizin hesabınıza geçer. Şirketinizden bir kişi sistemi çalıştırmayı ve bozulduğunda ne yapacağını öğrenir. Sonunda elinizde: biz olmadan da ayakta duran bir sistem.

Bunu her seferinde tek bir iş için yaparız. İlki çalıştıktan sonra ikincisi çok daha hızlı gider, çünkü veri düzeni ve altyapı zaten kurulmuştur. Gördüğümüz en yaygın hata, ilk projede on işi birden hedefleyip hiçbirini bitirememektir.

Bizi Ne Zaman Aramamalısınız?

Bunu da açıkça yazalım, çünkü ne olmadığımızı bilmek ne olduğumuzu anlatmanın en hızlı yolu.

• Şirketin tamamını, tüm departmanlarıyla dönüştürmek istiyorsanız. Çok ülkeli, çok birimli dönüşüm programları ayrı bir uzmanlıktır ve büyük danışmanlık firmaları bunu düzgün yapar. Biz dört mühendisiz. Bu, sistem kurmak için doğru büyüklük, kurumsal program yönetmek için değil.
• Sıfırdan kendi yapay zekanızı eğitmek istiyorsanız. Buna neredeyse hiçbir firmanın ihtiyacı yok ve gerçekten ihtiyacı olanların kendi araştırma ekipleri var. Size bunu satmaya çalışan olursa, yenilemenin kaça mal olacağını sorun.
• Sadece sunum istiyorsanız. Bazen bir yönetim kurulunu ikna etmek için gerçekten iyi bir strateji dosyası gerekir. Bu meşru bir ihtiyaçtır, ama bizim işimiz değil. Kötü bir versiyonunu yapmaktansa size bunu söylemeyi tercih ederiz.

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar